Tottenham, een huis met historie

DEDEMSVAART - In een grote bocht van het kanaal de Dedemsvaart, ergens tussen Dedemsvaart en Lutten, staat het onderkomen van de familie Leffers-Lijzenga.

Het monumentale pand dat stamt uit 1838, was in lang vervlogen tijden onderdeel van de wijd en zijd bekende kwekerij Tottenham. Het huis kent een lange geschiedenis van spookverhalen, illustere bewoners en vele verbouwingen. Tweeëneenhalf jaar geleden werd de woning eigendom van Erhard Leffers, Boukje Lijzenga en hun kinderen Joran en Suzette. Ook zij zijn van plan om het huis grondig aan te gaan pakken en verwachten dat dit zeker een tienjarenplan wordt.

Verbouwen

"Toen we hier kwamen wonen hebben we eerst een paar noodzakelijke aanpassingen gedaan", vertelt Erhard. "Het rieten dak op het achterste deel van het huis was zo lek als een mandje. Dat hebben we vervangen en geïsoleerd. Op het voorste deel hebben we een aantal dakpannen vervangen. Voor de rest zullen het vooral interne veranderingen zijn, maar daarmee wachten we tot de tekeningen zijn goedgekeurd. Het is tenslotte wel een monument, daaraan kan je niet zomaar alles veranderen." De tekeningen komen op tafel en Erhard legt in een vogelvlucht uit wat er allemaal gaat gebeuren. "De huidige woonkamer wordt straks eetkamer. De deur naar de hal wordt vervangen door twee schuifdeuren om het een wat meer ruimtelijk effect te geven. Tussen de woonkamer en de keuken, die overigen op dezelfde plek blijft, komt een glazen schouw, zodat je het vuur aan twee kanten kan zien. De deel achter het huis, wordt woonkamer. Het is een hele hoge ruimte, daarom willen we bovenin een soort vide maken met een werkkamer, zodat ik af en toe thuis aan de slag kan. De serre, nu een oud en verwaarloosd hok, wordt vergroot en vernieuwd. We hopen ook in aanmerking te komen voor het project 'Bewust Duurzaam Thuis'. Dit is echt een uniek pand, dat moet zeker behouden blijven voor de toekomst, maar dan moet er wel wat gedaan worden aan de isolatie. We stoken ons nu echt arm aan gas."

Houtvuur

Dankzij het hoog oplaaiende houtvuur in de authentieke schouw, is het in de woonkamer in elk geval behaaglijk warm. "Dat hout stoken is een nieuwe hobby die we dankzij dit huis erbij hebben gekregen", lacht hij. "We hebben eerst al ons eigen houtafval uit de tuin verstookt en zijn nu bezig met bomen die gekapt zijn voor het beachvollybalveld naast de Citadel." Al moet er nog veel gebeuren aan de woning, Tottenham is echt het huis van hun dromen. "Toen we vijftien jaar geleden op zoek waren naar een huis, stond dit ook te koop. We vonden de plek schitterend en het huis sfeervol, maar we konden het niet betalen. Ik had toen net onze familiedrukkerij Gerrits en Lefferts overgenomen, dus dan weet je het wel. Nu het huis drie jaar geleden weer opnieuw te koop kwam, besloten we onze kans te grijpen. We zijn er nog elke dag blij om, want het is hier echt prachtig. Neem alleen al het uitzicht over de Dedemsvaart. In de winter kunnen de kinderen er schaatsen, in de zomer vissen, zwemmen en varen. We willen hier nooit meer weg."

Kwekerij

Niet alleen het huis, ook de omliggende tuin is bijna tweehonderd jaar oud. Nog altijd zijn de sporen van de kwekerij die oorspronkelijk rond het huis lag, zichtbaar. Er staan sequoia's de tuin en er groeit daslook. "Dat daslook schijnt echt iets bijzonders te zijn en alleen hier te groeien. Toen we hier pas woonden vroeg onze buurman Piet Hazenberg of hij af en toe wat van het daslook mag plukken. Hij levert onze daslook aan toprestaurants, dat vind ik wel een leuk idee." Boukje en Erhard werken veel en graag in hun tuin. "In de afgelopen tien jaar was er weinig meer aangedaan. Dat is leuk, want daardoor zie je direct resultaat", vindt Erhard. "Veel werk? Wij doen het graag. Als je niet tegen rommel kunt en direct comfortabel wilt wonen, moet je niet aan een project als dit beginnen."

Geschiedenis

Het voordeel van het wonen in een oud èn bekend pand, is dat vrijwel iedereen in Dedemsvaart de familie wel wat kan vertellen over hun woning. "Waar we ook komen, er is altijd wel iemand die in dit huis heeft gewerkt, geklust of op bezoek is geweest", vertelt Boukje. "Ook is er veel over de woning geschreven. Er heeft zelfs een keer een spookverhaal in de krant gestaan, dat was geschreven door één van de vorige bewoners. Ook is oud-bewoonster mevrouw Maks hier al eens op bezoek geweest. Zij bracht ook nog weer een paar a-viertjes met informatie voor ons mee."

Moerheim

In het boek over gemeentelijke monumenten staat een schat aan informatie over het huis. De woning werd in 1838 gebouwd door veenbaas Hendrik Scholten uit Nieuwleusen. Na een kleine dertig jaar verkocht hij de woning aan Carel Piek en Paulus van der Elst, twee grootgrondbezitters in de regio. De woning werd betrokken door Albertus Jongkindt Coninck, een zwager van Van der Elst. Hij begon er zijn eigen bloemen- en plantenkwekerij. In 1885 trouwde de kweker met Margeret Ware, afkomstig uit het Engelse Tottenham. Aan haar is de naam van het huis te danken. Tottenham fungeerde niet alleen als kwekerij, maar ook als opleiding voor de tuinbouw. In het begin van de jaren 1880 was Bonne Ruys, die later de wereldberoemde kwekerij Moerheim zou beginnen, er kind aan huis. Op Tottenham ontstond zijn liefde voor bloemen en planten. Veertig jaar later, in 1921 en inmiddels directeur van Kwekerij Moerheim, nam Bonne Ruys Tottenham over van de oorspronkelijke eigenaren. Vanaf de oorlog wordt het huis bewoond door particulieren.

Creatief

Iedere bewoner liet zijn sporen na. Er werd op alle mogelijke manieren verbouwd en aangebouwd. Het resultaat is een wat hokkerige indeling. Er moet nog heel wat gebeuren voordat het huis is, zoals de bewoners het graag zien. Houdend van strak en modern, maar gebonden zijnd aan een groot aantal authentieke details die niet veranderd moge worden, vergt het hele proces een flinke dosis creativiteit. "Het bedenken is het leukst", vindt Boukje. "We hebben er heel bewust voor gekozen om hier eerst een paar jaar te gaan wonen, en dan pas te bedenken hoe we het willen hebben. Zo'n grote verbouwing doe je maar eenmaal, dan moet het wel meteen goed zijn."

Fraaie gevelsteen naast de voordeur

Dochter des huizes

Het rieten dak op de deel is vervangen en geïsoleerd. In deze ruimte komt de woonkamer